W sprawie obowiązku znakowania loch dobrostanowych

Zwierzęta utrzymywane w gospodarstwie muszą być oznakowane i zarejestrowane zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi identyfikacji i rejestracji zwierząt. Głównym celem systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt jest zapewnienie ochrony zdrowia publicznego oraz ochrony zdrowia zwierząt.

Biorąc pod uwagę cel systemu niezbędne jest zapewnienie identyfikowalności pojedynczych zwierząt poprzez ich oznakowanie i zgłoszenie tego faktu wraz z innymi informacjami o zdarzeniach dotyczących tego zwierzęcia (np. przemieszczenie z/do siedziby stada lub rzeźni) do komputerowej bazy danych IRZPlus.

Ogólne zasady dokonywania rejestracji oraz zgłoszeń zdarzeń dotyczących zwierząt, w tym przemieszczeń zwierząt, do komputerowej bazy danych IRZPlus prowadzonej przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) reguluje ustawa z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.

Dlatego posiadacze zwierząt są ustawowo zobowiązani do zarejestrowania siedzib stada, w których przebywają – tymczasowo lub stale oznakowane – zwierzęta gospodarskie, a każde przemieszczenie zwierzęcia do i z siedziby stada powinno być zgłoszone w terminach określonych w ustawie (2) do komputerowej bazy danych IRZPlus.

Rozwiązania wdrożone w ekoschemacie Dobrostan zwierząt bazują na wyżej wskazanych przepisach dotyczących identyfikacji i rejestracji zwierząt, w tym przepisach o terminach zgłoszeń do komputerowej bazy danych IRZPlus. Przepisy te obowiązują wszystkich rolników utrzymujących zwierzęta gospodarskie.
Lochy muszą posiadać indywidualne numery identyfikacyjne na potrzeby weryfikacji warunków w płatności dobrostanowej, dlatego też wprowadzono obowiązek indywidualnego znakowania loch. Pozwala to zidentyfikować indywidualne sztuki zwierząt, do których przyznawane są płatności dobrostanowe, jak również pozwala sprawdzić czy zapewnione zostały podwyższone warunki utrzymywania tych zwierząt (np. zwiększona powierzchnia bytowa).

Komputerowa baza danych IRZPlus jest dla ARiMR podstawowym narzędziem do ustalania liczby zwierząt kwalifikujących się do płatności dobrostanowej oraz do kontroli administracyjnej w celu sprawdzenia czy rolnik wnioskujący o płatność dobrostanową za realizację danej praktyki przestrzega wymogów

przez cały okres realizacji tej praktyki. Dlatego dane w niej zawarte powinny być aktualne i na bieżąco uzupełniane.

Z informacji przekazanych przez ARiMR wynika, że po kilku latach od wprowadzenia dopłat do dobrostanu zwierząt (najpierw w ramach PROW 2014-2020, a teraz w ramach PS WPR 2023-2027), rolnicy wiedzą, że podstawą funkcjonowania tych dopłat jest poprawna i terminowa rejestracja zwierząt w komputerowej bazie danych IRZPlus, i o konsekwencjach braku wskazywania we wniosku konkretnych numerów zwierząt do płatności dobrostanowej. Na początku wdrażania płatności dobrostanowych liczba spraw z odmową przyznania płatności ze względu na brak rejestracji loch do dnia wnioskowania była znacząco większa niż obecnie. W ostatnich latach jest to zjawisko marginalne i zazwyczaj dotyczy nowych rolników.

Na szkoleniach organizowanych przez Centrum Doradztwa Rolniczego ARiMR wielokrotnie podkreślała ważną rolę doradców rolniczych, którzy sporządzają plany poprawy dobrostanu zwierząt i mają bezpośredni kontakt z rolnikiem. Informacje o konieczności odpowiedniej rejestracji zwierząt są zawarte w pomocy kontekstowej w aplikacji eWniosekPlus, tak aby rolnik deklarujący ekoschemat Dobrostan zwierząt miał informację o tym obowiązku. Dodatkowo informacje te zawarte są również w Instrukcji wypełniania wniosku w aplikacji eWniosekPlus oraz na stronie ARiMR i MRIRW.

ARIMR zapewniła również, że dokłada wszelkich starań, aby odpowiednio informować rolników o obowiązkach wynikających z realizacji danego działania/ekoschematu, tak aby przy spełnieniu przez rolnika warunków przyznania pomocy podstawą odmowy nie były wymogi formalne w sytuacji, kiedy rolnik taktycznie realizuje dane działanie poprawnie, tj. został zapewniony zwiększony dobrostan zwierząt.

Odnosząc się do kwestii kar należy wyjaśnić, że pomniejszenie płatności obszarowych wskutek potrącenia wynikającego z nałożenia przez ARIMR kar w ramach np. płatności dobrostanowych to nadzwyczajna sytuacja. Może mieć miejsce, jeżeli kara nałożona w ramach danej pomocy przekracza jej wysokość. W takim przypadku jest ona potrącana także z kwoty pozostałych realizowanych przez ARiMR płatności oraz środków, o które ubiega się rolnik w ramach l i Il filaru WPR. Dlatego w wyjątkowych sytuacjach nieterminowe zgłoszenie/wyrejestrowanie zwierząt dobrostanowych z komputerowej bazy danych IRZPlus lub ich nieterminowe oznakowanie, które skutkuje przedeklarowaniem liczby zwierząt, może wpływać pośrednio na ustaloną wysokość płatności obszarowych lub innej pomocy realizowanej przez ARIMR.

Podsumowując należy zaznaczyć, że MRiRW nie planuje obecnie zmian przepisów dotyczących obowiązku indywidualnego oznakowania loch dobrostanowych i terminowego zgłoszenia tego faktu do komputerowej bazy danych IRZPlus. Niemniej zmiany w tym zakresie zostaną szczegółowo przeanalizowane i rozważone pod kątem ich wprowadzenia w kolejnych latach wdrażania płatności dobrostanowych.