MRiRW w sprawie wsparcia producentów trzody chlewnej oraz działań związanych z dostosowaniem miejsc do przechowywania nawozów naturalnych

Produkcja zwierzęca, w tym kwestie związane z hodowlą zwierząt i wsparciem postępu biologicznego, są traktowane jako nierozerwalny element rolnictwa w Polsce, niezbędny dla zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego. W celu zwiększenia potencjału hodowli świń rolnictwo od wielu lat jest wspierane na różnych płaszczyznach z wykorzystaniem zarówno instrumentów i środków pochodzących z Unii Europejskiej (UE), jak i środków krajowych. MRiRW realizuje zadania dotyczące określania zasad i kierunków wykorzystania środków finansowych przeznaczonych na wspieranie postępu biologicznego w produkcji zwierzęcej w zakresie hodowli zwierząt gospodarskich (w tym świń). W związku z tym, w ramach kompetencji pozostaje wsparcie hodowli zwierząt gospodarskich, związane z udzielaną pośrednio pomocą dla hodowców w formie subsydiowanych usług polegających na:

Pomoc ta udzielana jest na zasadach określonych w rozporządzeniu w sprawie stawek dotacji przedmiotowych dla różnych podmiotów wykonujących zadania na rzecz rolnictwa.

Rozporządzenie to wskazuje obecnie łączną roczną stawkę dotacji na pomoc dla hodowców świń w ww. zakresie wynoszącą 8 817 000 zł (3 529 000 zł na prowadzenie ksiąg hodowlanych i 5 288 000 zł na prowadzenie oceny wartości użytkowej świń).

Należy wskazać, że w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 20232027 (PS WPR) rolnicy utrzymujący świnie mogą skorzystać ze wsparcia obejmującego w szczególności:

— ekoschemat Dobrostan zwierząt (płatności bezpośrednie) oraz
— interwencję Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie (Il filar PS WPR).

Ekoschemat Dobrostan zwierząt to interwencja, której celem jest zachęcenie rolników do utrzymywania zwierząt w podwyższonych (ponad obowiązujące standardy) warunkach dobrostanu. O płatności dobrostanowe mogą ubiegać się rolnicy utrzymujący w swoim gospodarstwie świnie, bydło, drób, kozy, owce oraz konie. Celem tego wsparcia jest zrekompensowanie rolnikom dodatkowych kosztów i utraconych dochodów w wyniku prowadzenia praktyk hodowlanych związanych z podwyższonym dobrostanem zwierząt.

W odniesieniu do świń, rolnik w pierwszej kolejności realizuje jedną z praktyk polegających na zwiększeniu powierzchni bytowej w pomieszczeniach/budynkach:

Wartość punktu ustalana jest dla każdej kampanii. Szacunkowa wartość 1 pkt wynosi 22,47 euro czyli ok. 100 zł (1 EUR – 4,45 PLN).

Od kampanii 2025 r. w ekoschemacie Dobrostan zwierząt wprowadzono zmiany korzystne dla rolników utrzymujących świnie, tj.:

Ponadto w związku z procedowaną nowelizacją rozporządzenia ws. płatności dobrostanowych, od kampanii 2026 r. praktykę utrzymywanie zwierząt zgodnie z wymaganiami systemów jakości (aktualnie systemy QAFP/QMP) będą mogli realizować także rolnicy uczestniczący w innych systemach jakości, które swoim zakresem obejmują m.in. ograniczanie wykorzystania antybiotyków w chowie zwierząt.

Uprawnieni do realizacji praktyki utrzymywanie zgodnie z wymaganiami systemów jakości będą rolnicy uczestniczący w następujących systemach (w zależności od utrzymywanego gatunku):

Ponadto należy poinformować, że w PS WPR w Il filarze przewidziano interwencję Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych zwierząt w rolnictwie. Pomoc w ramach tej interwencji przyznawana jest rolnikom realizującym programy ochrony zasobów genetycznych, które są kierowane przez Instytut Zootechniki – Państwowy Instytut Badawczy. Wsparcie obejmuje zarówno lochy, jak i knury ras: puławskiej, złotnickiej białej i złotnickiej pstrej. Płatności dotyczą ras zachowawczych objętych odpowiednim programem ochrony, jeżeli ich liczba w stadzie wynosi co najmniej: 10 loch rasy puławskiej, 8 loch rasy złotnickiej białej i złotnickiej pstrej. Wsparcie można uzyskać maksymalnie do 70 loch stada świń rasy puławskiej oraz 100 loch pozostałych ras.

Płatność przyznawana jest corocznie zarówno do samic i samców objętych 5-letnim zobowiązaniem i wynosi 1335 zł/szt.

W zakresie stałego programu „Locha+” informuję, że zgodnie z przepisami 5 13zn oraz 5 13zz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – była udzielana pomoc dla producenta świń (programu pomocy „Locha Plus”), któremu zagrażała utrata płynności finansowej w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi epidemią COVID-19, bądź w związku z ograniczeniami na rynku rolnym spowodowanymi agresją Federacji Rosyjskiej wobec Ukrainy.

Powyższe programy pomocowe mogły być wprowadzone na warunkach określonych w Komunikacie Komisji Europejskiej:

Tym samym obecnie nie ma podstaw prawnych do uruchomienia Programu Locha Plus dla producentów świń na dotychczasowych warunkach.

Obecnie uruchomienie pomocy dla producentów świń w formie dopłat „do każdego urodzonego prosięcia”, byłoby możliwe w formule pomocy de minimis, zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym.

Limit krajowy pomocy de minimis w rolnictwie wynosi 682,850 mln euro w okresie trzech lat. Wykorzystanie limitu pomocy de minimis w rolnictwie na dzień 20.03.2026. wynosi 359,932 mln euro, co stanowi 52,71%.

W ramach programu „Locha+” ARiMR wypłaciła pomoc dla producentów hodujących lochy w kwocie:

Ad. „problemów związanych z obowiązkiem dostosowania miejsc do przechowywania nawozów naturalnych”.

Dzięki staraniom MRiRW rozwiązania wprowadzone w ustawie z dnia 25 lipca 2025 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przechowywania nawozów naturalnych, która w związku z wyrokiem TSUE (sprawa C356/13 KE przeciw Polsce w zakresie niewłaściwego wdrażania dyrektywy azotanowej), podlegać musiała długotrwałym i trudnym negocjacjom i uzgodnieniom z Komisją Europejską, wydłużyły terminy na dostosowanie miejsc do przechowywania nawozów naturalnych. Cały proces uzgodnień oraz prac legislacyjnych projektu ustawy, zgodnie z obowiązującymi procedurami, trwał ok 1,5 roku.

Ustawa ta wprowadziła termin na dokonywanie zgłoszeń – 3 miesiące od jej wejścia w życie. MRiRW dokonywało wszelkich starań, aby informacje o potrzebie dokonania zgłoszenia w celu uzyskania uprawnień do dłuższego terminu na dostosowanie miejsc do przechowywania nawozów naturalnych przez rolników posiadających do 210 DJP były upowszechniane nie tylko na stronie MRiRW, ale również w prasie rolniczej, w wiadomościach rolniczych oraz mediach społecznościowych.