Rolnictwo w Sejmie i Senacie. Projekty ustaw i informacje z września 2026 r.

Ze względu na wiodący kierunek prowadzonych prac hodowlanych można wydzielić 3 grupy spółek: spółki hodowli zwierząt gospodarskich (bydło, świnie i owce) – 17 spółek, spółki hodowli koni i stada ogierów – 13 spółek oraz jedna spółka hodowli roślin. Funkcjonują one w warunkach pełnej konkurencji rynkowej, jednak realizują równocześnie zadania o charakterze publicznym i strategicznym.

Spółki, w których nadzór właścicielski sprawuje Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR), hodują ogółem 8 ras koni, z tego: 6 ras koni, dla których księgi stadne prowadzi Polski Związek Hodowców Koni oraz 2 rasy, dla których księgi prowadzi Polski Klub Wyścigów Konnych. W 2025 r. hodowlę koni prowadziło 13 spółek i 3 zakłady wchodzące organizacyjnie w skład spółek hodowlanych, których działalnością zasadniczą jest hodowla innych zwierząt gospodarskich.

Zgodnie ze stanem na 31 grudnia 2025 r. łączna liczba koni w spółkach hodowli zwierząt gospodarskich o szczególnym znaczeniu dla gospodarki narodowej wynosiła 2 288 zwierząt, w tym 1 784 konie hodowlane. Liczba klaczy elitarnych w stadninach wyniosła 705. W Stadach Ogierów było 176 ogierów hodowlanych, a 27 ogierów-reproduktorów stanowiło własność stadnin koni (w tym 20 arabskich czystej krwi). Łącznie w spółkach KOWR utrzymywano 203 ogiery hodowlane.

W 2025 r. ww. stadniny sprzedały 174 hodowlane i użytkowe konie arabskich czystej krwi za kwotę 8 731 010,79 zł, ponad dwukrotnie wyższą niż w 2024 r., uzyskując średnią cenę za konia 50 178,22 zł – ponad dwukrotnie wyższą od średniej ceny w 2024 r. Wynik licytacji w czasie obydwu sierpniowych aukcji w Janowie Podlaskim wyniósł 1 471 500 EUR i był ponad trzykrotnie wyższy od wyniku uzyskanego w 2024 r. Średnia cena za 1 konia na Aukcji Pride of Poland wyniosła 117 270 EUR i była blisko dwukrotnie wyższa od średniej ceny w 2024 r. Najwyższa cena Aukcji Pride of Poland to 430 000 EUR za janowską klacz Adelita.

Według stanu na dzień 31 grudnia 2025 roku Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa wykonywał prawa z udziałów w stosunku do 31 spółek hodowli roślin oraz hodowli zwierząt o szczególnym znaczeniu dla gospodarki narodowej. Łączna nominalna wartość udziałów w 31 spółkach nadzorowanych przez KOWR wynosiła na koniec 2025 roku 822 788 000,00 zł.

W trakcie dyskusji posłowie omówili m.in. sposób, w jaki spółki są utrzymywane, na jakich zasadach działają, czemu są one istotne, jak również omówiono strategię ich działania w przyszłości. Zgłoszony został wniosek formalny o przeprowadzenie kontroli przez Najwyższą Izbę Kontroli dotyczącą działania stadnin w Janowie Podlaskim i Michałowie oraz sprawdzenie finansowania Aukcji Pride of Poland. Komisja odrzuciła ww. wniosek.

W piątek 4 września 2026 r. podkomisja stała do spraw dobrostanu zwierząt gospodarskich i ochrony produkcji zwierzęcej w Polsce oraz zwalczania chorób zakaźnych zwierząt rozpatrzyła informację na temat skutków umów handlowych i polityki celnej w zakresie eksportu i importu produktów odzwierzęcych ze szczególnym uwzględnieniem relacji ze Stanami Zjednoczonymi.

Informację przedstawili sekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi pani Małgorzata Gromadzka oraz zastępca dyrektora Departamentu Ceł Ministerstwa Finansów pan Piotr Szewczuk.

Relacje handlowe UE- USA

Rozpatrując relacje handlowe Polski z USA należy pamiętać, że jako kraj Unii Europejskiej, jesteśmy częścią procesu wymiany handlowej UE – USA. UE nie posiada z USA umowy o wolnym handlu. Zasadniczo więc powinno obowiązywać stawki konwencyjne według Klauzuli Najwyższego Uprzywilejowania oraz kontynenty bezcłowe lub o obniżonym cle, wynikające z porozumień w ramach Światowej Organizacji Handlu. Po objęciu prezydentury przez Donalda Trumpa Stany Zjednoczone od 2025 roku nałożyły dodatkowe stawki celne na produkty z Unii Europejskiej i innych krajów. Aby ograniczyć skalę tych podwyżek oraz zwiększyć przewidywalność działań USA w tym obszarze, przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen uzgodniła z prezydentem Trumpem w lipcu 2025 roku zniesienie lub obniżenie unijnych ceł na amerykańskie produkty przemysłowe i niektóre rolne, w zamian za co USA zgodziły się na przyjęcie określonych parametrów ograniczających wielkość dodatkowych ceł stosowanych wobec Unii Europejskiej.

W ramach realizacji wspomnianych uzgodnień po stronie Unii Europejskiej Rada i Parlament przyjęły w 2026 r. Rozporządzenie, na mocy którego zredukowane lub obniżone do zera stawki na wybrane produkty amerykańskie weszły w życie od 1 lipca 2026 r . Jeżeli chodzi o produkty pochodzenia zwierzęcego przewiduje się otwarcie bezcłowych kontynentów taryfowych na szereg wybranych pozycji taryfowych mięsa wieprzowego, mięsa z bizona amerykańskiego, produktów mleczarskim i serów. Na poziomie stosunków bilateralnych Polska – USA resort rolnictwa i weterynaria negocjują od 2015 roku procedury otwarcia rynku USA dla polskiej wołowiny i od 2016 roku uzyskanie dostępu do rynku USA dla jaj i produktów jajecznych. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz KOWR prowadzą działania wystawienniczo- targowe na rynku USA. W Nowym Jorku w czerwcu br. , zaś w Chicago odbędzie w listopadzie br.

Relacje handlowe UE – Ukraina

5 czerwca 2025 r. zakończyła się pełna, autonomiczna i jednostronna liberalizacja importu z Ukrainy, która była wprowadzona przez Unię Europejską 4 czerwca 2022 r. Warunki handlu z Ukrainą ponownie opierają się na zapisach układu o stowarzyszeniu Unia Europejska- Ukraina. Zapisy układu podlegały w 2025 r. przeglądowi i modyfikacjom i weszło w życie porozumienie Unia Europejska – Ukraina w tej sprawie. Porozumienie przewiduje wzajemną wymianę koncesji taryfowych w handlu towarami rolnymi, zwiększenie kontynentów taryfowych, a ze strony Ukrainy także dalszą redukcję lub zniesienie ceł na niektóre produkty poza kontynentami. W sektorze produktów zwierzęcych Unia Europejska otwiera bezcłowe kontynenty taryfowe w imporcie z Ukrainy mięsa drobiowego, wołowego, wieprzowego, jaj i produktów mleczarskich. Import wymienionych produktów poza kwotami podlega zwykłym unijnym stawkom celnym. Stawki celne na przywożone z Ukrainy produkty zwierzęce nie objęte wyżej wymienionymi kontynentami taryfowymi, zostały na mocy układu o stowarzyszeniu w pełni zliberalizowane.

W kontekście dostosowania Ukrainy do standardów Unii Europejskiej warto odnotować, że w dniu 1 marca 2026 r. weszła w życie na Ukrainie ustawa o medycynie weterynaryjnej i dobrostanie zwierząt. Ustawa ta ma na celu zbliżenie ukraińskich przepisów do standardów Unii Europejskiej. Część przepisów zaczęło obowiązywać już od 1 stycznia 2026 roku. W szczególności w dokumencie tym po raz pierwszy na poziomie ustawodawczym zdefiniowano pojęcie dobrostanu jako stanu fizycznego i psychicznego zwierzęcia. Wprowadzono humanitarne wymogi dotyczące hodowli, transportu i uboju zwierząt gospodarskich. Wzmocniono kontrolę rejestracji obrotu preparatami weterynaryjnymi, aby wyeliminować z rynku podróbki i zapewnić wysoką jakość produktów hodowlanych. Organem właściwym odpowiedzialnym za wdrażanie postanowień ustawy jest państwowa służba ds. bezpieczeństwa żywności ochrony konsumentów na Ukrainie.

Rozpatrując zagrożenia dla sektora produkcji zwierzęcej oprócz nie kwestionowanego wpływu presji na rynek wspólnotowy podaży konkurencyjnych cenowo towarów ze strony globalnych eksporterów, sektor zwierzęcy mierzy się z wyzwaniami dotyczącymi występowania chorób zakaźnych zwierząt i ekonomicznymi stratami wynikającymi ze skutków ich zwalczania oraz trudnościami w obrocie handlowym. Producenci są narażeni na rosnące koszty środków produkcji. Jednocześnie przed sektorem produkcji zwierzęcej stawia się wymagania ukierunkowane na zrównoważony rozwój, utrzymanie wysokich standardów produkcji i podnoszenie dobrostanu zwierząt. Polska w dyskusjach, które dotyczą rynków rolnych, w tym rynku produkcji zwierzęcej podkreśla, że kluczowym wyzwaniem jest podnoszenie dochodowości i konkurencyjności oraz odporności na kryzysy. Stale podkreślamy, że sprostanie ambitnym wyzwaniom jakie stawia się przed sektorem produkcji zwierzęcej wymaga zapewnienia odpowiedniego budżetu na realizację celów rentowności i zrównoważonego rozwoju. Kluczowe jest również zapewnienie rolnikom europejskim, uczciwej konkurencji w handlu międzynarodowym w obszarze przestrzegania wysokich standardów produkcyjnych, w szczególności dobrostanu zwierząt i ochrony środowiska. Aktualnie trwają prace dotyczące założeń strategii rozwoju sektora produkcji zwierzęcej w Polsce. Instytuty badawcze, a także Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej realizują założenia strategii rozwoju sektora produkcji zwierzęcej w Polsce i koordynują debatę publiczną.

Handel na rynku produktów zwierzęcych odgrywa strategiczną rolę dla funkcjonowania poszczególnych grup zwierzęcych. Rozpatrując kluczowe rynki to jest drobiu, świń i bydła należy podkreślić, że eksport na rynku drobiu i wołowiny determinuje rozwój tendencji cenowych oraz możliwość zbywania nadwyżek produkcyjnych. Polska jest eksporterem netto mięsa drobiowego i wołowiny, dlatego utrzymywanie konkurencyjnej pozycji na rynkach zagranicznych oraz dalsza dywersyfikacja kierunków eksportowych jest jednym z priorytetów w strategicznym podejściu do rozwoju tego sektora. W przypadku rynku wieprzowiny sytuacja na rynku krajowym jest ściśle związana z wynikami obrotu handlowego. Polska jest importerem netto zwierząt żywych i mięsa wieprzowego, głównymi partnerami pozostają Dania Belgia, Holandia i Niemcy.

W środę 16 września 2026 r. połączone komisje Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrzyły poprawki zgłoszone w czasie drugiego czytania do projektu ustawy o rekompensatach za szkody wyrządzone przez ptaki oraz ustawy o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw. W czasie drugiego czytania zgłoszono 13 poprawek.

Poprawki mają m.in. charakter porządkujący i wyznaczający nazwę rozdziału oraz nazwy gatunkowe ptaków, przywracają dotychczasową treść ustawy w zakresie wyłączenia utraconych korzyści z odszkodowań za szkody wyrządzone przez zwierzęta objęte systemem odszkodowań, przewidują pokrycie wprowadzanych projektowaną ustawą odszkodowań za szkody wyrządzone przez ptaki ze środków pozostających w dyspozycji Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, obligują rolników do stosowania nadzoru lub zabezpieczenia w celu otrzymania rekompensaty za szkody wyrządzone przez wilki, niedźwiedzie lub rysie w przypadku zostawienia zwierząt gospodarskich od zachodu do wschodu słońca bez opieki, zaznaczają, że szkody powodowane przez wspomniane gatunki ptaków nie będą szacowane na podstawie ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie, wprowadzają umocowanie do wydania nowego rozporządzenia wykonawczego, gdzie ministrem wiodącym będzie minister właściwy do spraw rolnictwa oraz regulują sytuacje przejściowe dotyczące postępowań w toku. Komisje przyjęły wnosząc o wprowadzenie wszystkich poprawek. Pasłem sprawozdawcą wybrany został pan Mirosław Maliszewski.

We wtorek 22 września 2026 r. połączone senackie komisje: Sportu, Infrastruktury, Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej oraz Ustawodawcza przeprowadziły pierwsze czytanie projektu ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami z druku senackiego nr 784, który przewiduje uznanie za cel publiczny budowy, utrzymywania i eksploatacji m.in. kolei linowych, wyciągów narciarskich, tras zjazdowych, biegowych i nartostrad oraz niezbędnej infrastruktury. W razie braku zgody właściciela wójt, burmistrz lub prezydent miasta mógłby wydać decyzję ograniczającą sposób korzystania z jego nieruchomości na okres do 30 lat. Warunkiem miałoby być m.in. wcześniejsze przeprowadzenie negocjacji, zgodność inwestycji z planem miejscowym lub decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego, zgoda rady gminy i właścicieli lub użytkowników wieczystych dysponujących co najmniej 75% powierzchni gruntów faktycznie niezbędnych do inwestycji. Właściciel zachowałby prawo własności i otrzymywałby wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości.

Projekt został przygotowany z inicjatywy 12 senatorów. W imieniu wnioskodawców przedstawił go przewodniczący Komisji Samorządu Terytorialnego i Administracji Państwowej pan senator Zygmunt Frankiewicz, który zaproponował do niego poprawki, zwiększające ochronę właścicieli nieruchomości (m.in. obowiązkowa mediacja przed zastosowaniem trybu administracyjnego i konsultacje społeczne w sprawie uchwały rady gminy).

Przewodniczący Komisji Ustawodawczej pan senator Krzysztof Kwiatkowski poinformował, że o przygotowanie opinii w sprawie projektu poproszono 20 gmin górskich i 40 organizacji. Większość ich przedstawicieli zabrało głos podczas posiedzenia komisji.

Obecni na posiedzeniu wiceministrowie resortów: rozwoju, klimatu i sportu negatywnie oceniali projekt, zgłaszali m.in. wątpliwości dotyczące prawa własności. Mimo zachowania prawa własności oraz przewidzianego odszkodowania i wynagrodzenia za korzystanie z gruntu właściciel mógłby zostać zobowiązany do udostępnienia nieruchomości na potrzeby prywatnej inwestycji. Według projektodawców ma to zapobiegać sytuacjom, w których brak zgody pojedynczego właściciela uniemożliwia funkcjonowanie całej stacji narciarskiej. Wiceminister rozwoju i technologii pan Tomasz Lewandowski wskazał m.in. na systemową wątpliwość co do możliwości realizacji celu publicznego przez podmiot prywatny. Zwrócił także uwagę na kompetencje wójta, burmistrza lub prezydenta miasta do wydawania decyzji ograniczających sposób korzystania z nieruchomości i brak jasnych regulacji dotyczących ustalania odszkodowania. Negatywnie projekt oceniła również wiceminister klimatu i środowiska pani Anita Sowińska. Zgłosiła wątpliwości co do rozszerzenia katalogu celów publicznych o koleje linowe, wyciągi i trasy narciarskie oraz ochrony przyrody i środowiska. Wiceminister sportu i turystyki pan Piotr Borys wskazał, że rozwój infrastruktury sportowej i turystycznej jest istotny, ale projekt wymaga dalszej analizy (katalog obiektów objętych regulacją, możliwość zastosowania alternatywnych rozwiązań oraz doprecyzowanie, jakie przedsięwzięcia mogłyby korzystać z projektowanego trybu, aby nie obejmował inwestycji wyłącznie komercyjnych). Wiceminister wskazał również na konieczność analizy zgodności rozwiązań z konstytucyjną ochroną własności.

Negatywnie projekt ocenili m.in. przedstawiciele Federacji Obrony Podhala, Federację Obrony Podhala, a za nim m.in. radni Zakopanego. Przekonywali, że inwestycje w infrastrukturę narciarską mają znaczenie dla całego regionu i jego międzynarodowego wizerunku.

Biuro Legislacyjne Kancelarii Senatu zgłosiło wątpliwości co do zgodności projektu z konstytucyjną ochroną prawa własności. Oceniło, że wymaga jeszcze analizy m.in. pod kątem zasady proporcjonalności. Wieloletnie, przymusowe – choć odpłatne – udostępnienie nieruchomości stacji narciarskiej może ingerować w istotę prawa własności.

Pan senator Jan Hamerski poinformował, że z powodu dużej liczby osób chcących zabrać głos, procedowanie proponowanych poprawek i głosowanie odbędzie się na kolejnym posiedzeniu połączonych komisji.

We wtorek 22 września 2026 r. na wspólnym posiedzeniu senackich komisji: Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Klimatu i Środowiska oraz Gospodarki Narodowej i Innowacyjności rozpatrzono ustawę o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych uchwaloną na 64 pos. Sejmu w piątek 4 września 2026 r. Połączone komisje senackie nie wprowadziły poprawek do ustawy o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw.

Nowelizacja ma na celu wzmocnienie bezpieczeństwa i suwerenności energetycznej Polski oraz przyspieszenie transformacji energetycznej. Nowe przepisy zwiększają wsparcie dla produkcji biometanu i biogazu, usprawniają realizację inwestycji oraz wprowadzają korzystne zmiany dla prosumentów, czyli osób lub firm, które jednocześnie produkują energię na własne potrzeby i z niej korzystają.