KE przyjmuje tymczasowe ramy pomocy państwa w celu wsparcia sektorów dotkniętych kryzysem na Bliskim Wschodzie

Tymczasowe ramy pomocy państwa w związku z kryzysem na Bliskim Wschodzie (METSAF) to ukierunkowane i tymczasowe narzędzie, którego celem jest zaradzenie skutkom kryzysu w niektórych najbardziej narażonych sektorach gospodarki: rolnictwie, rybołówstwie, transporcie i przemysłach energochłonnych. Ramy pomocy będą obowiązywały do 31 grudnia 2026 r. W tym czasie Komisja będzie na bieżąco kontrolowała ich treści, zakres i okres obowiązywania w kontekście wydarzeń na Bliskim Wschodzie i ogólnej sytuacji gospodarczej.

Choć w długiej perspektywie przejście na czystą gospodarkę będzie chroniło przedsiębiorstwa w UE przed skutkami globalnych wstrząsów energetycznych, ramy METSAF umożliwiają państwom członkowskim podjęcie natychmiastowych działań na rzecz zapewnienia, aby obecny kryzys nie wpłynął nieodwracalnie na wzrost najbardziej narażonych przedsiębiorstw.


Wsparcie to może przybierać różne formy dla przedsiębiorstw działających w sektorach rolnictwa, rybołówstwa i transportu. Obejmuje to pomoc opartą na rzeczywistym zużyciu w celu częściowego pokrycia wzrostu cen paliw lub nawozów oraz uproszczone podejście do niewielkich kwot pomocy.

W METSAF przewidziano również wprowadzenie tymczasowych dostosowań w ramach pomocy państwa na potrzeby Paktu dla czystego przemysłu (CISAF). Dostosowania te polegają na zwiększeniu elastyczności i dopuszczeniu wyższych poziomów intensywności pomocy w celu rozwiązania problemu skoków cen energii elektrycznej.

Ramy umożliwiają przede wszystkim:

W przypadku rolnictwa, rybołówstwa, transportu lądowego (drogowego, kolejowego i wodnego śródlądowego) oraz wewnątrzunijnej żeglugi morskiej bliskiego zasięgu państwa członkowskie będą mogły zrekompensować do 70 proc. dodatkowych kosztów beneficjenta, które wynikają ze spowodowanych kryzysem wzrostów cen paliw i nawozów. Poziom wzrostu cen zostanie określony przez każde państwo członkowskie na podstawie porównania odpowiedniej ceny rynkowej z historyczną ceną odniesienia. Całkowite dodatkowe koszty zostaną następnie obliczone na podstawie obecnego lub ostatniego poprzedzającego kryzys zużycia beneficjenta.

W przypadku tych sektorów wariant uproszczony ułatwi beneficjentom zakwalifikowanie się do otrzymania pomocy. Wariant ten umożliwia państwom członkowskim indywidualne ustalanie kwot pomocy z uwzględnieniem takich czynników jak wielkość i rodzaj działalności beneficjentów, ogólne szacunki dotyczące zużycia paliwa w sektorze lub inne odpowiednie wskaźniki zastępcze. Oznacza to, że beneficjenci nie będą musieli dostarczać szczegółowych dowodów swojego rzeczywistego zużycia. W ramach tego wariantu każdy beneficjent może otrzymać do 50 tys. euro.

W przypadku sektorów energochłonnych kwalifikujących się do tymczasowych programów ulgi cenowej za energię zgodnie z sekcją 4.5 CISAF możliwe będzie zwiększenie intensywności pomocy z 50 proc. do 70 proc. kosztów zużycia energii elektrycznej . Dzięki temu pomoc może objąć nawet 50 proc. całkowitej konsumpcji beneficjenta. Nie będzie to wymagało podjęcia żadnych dodatkowych działań obniżających emisyjność. Kumulacja z pomocą przyznaną na podstawie wytycznych w sprawie pomocy państwa w kontekście ETS będzie możliwa maksymalnie w odniesieniu do połowy kwoty pomocy przyznanej na podstawie programów na mocy sekcji 4.5 CISAF.

Środki w kontekście METSAF będą musiały być zgłaszane Komisji. W ramach przewidziano szybki proces zatwierdzania.

Komisja jest gotowa oceniać, w każdym indywidualnym przypadku i po spełnieniu pewnych wymogów, środki tymczasowe obejmujące subsydiowanie kosztów paliwa wykorzystywanego do wytwarzania energii elektrycznej z gazu w celu obniżenia ogólnych kosztów energii elektrycznej.

Kontekst

W konkluzjach z 19 marca 2026 r. Rada Europejska wezwała do wprowadzenia ukierunkowanych tymczasowych środków, aby zaradzić niedawnym gwałtownym wzrostom cen importowanych paliw kopalnych. Ponadto, zgodnie z pismem przewodniczącej Komisji z 16 marca 2026 r., Rada wezwała do wprowadzenia środków mających na celu obniżenie cen energii i rozwiązanie problemu nadmiernej zmienności cen w perspektywie krótkoterminowej.

METSAF są jedną z inicjatyw przedstawionych przez Komisję w celu rozwiązania tych problemów.

Podczas ich konstruowania konsultowano się z państwami członkowskimi.

Ramy METSAF uzupełniają szerokie możliwości państw członkowskich w zakresie wprowadzania środków zgodnie z obowiązującymi unijnymi zasadami pomocy państwa. Przepisy UE w sprawie pomocy państwa umożliwiają państwom członkowskim przykładowo wspieranie przedsiębiorstw mających problemy z płynnością i potrzebujących natychmiastowej pomocy. Ponadto art. 107 ust. 2 lit. b) Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej umożliwia państwom członkowskim udzielanie pomocy mającej na celu naprawienie szkód bezpośrednio spowodowanych zdarzeniami nadzwyczajnymi.

Aby zaradzić skutkom kryzysu na Bliskim Wschodzie, państwa członkowskie mogą nadal polegać na konkretnych zasadach pomocy państwa, które już mają zastosowanie do sektorów objętych METSAF.

W przypadku sektora rolnego obecnie istniejące możliwości obejmują rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych w sektorze rolnym lub wytyczne w sprawie pomocy państwa w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich. W przypadku sektora rybołówstwa pomoc może zostać wyłączona z obowiązku zgłoszenia zgodnie z rozporządzeniem w sprawie wyłączeń grupowych w sektorze rybołówstwa lub zgłoszona zgodnie z Wytycznymi dotyczącymi pomocy państwa w sektorze rybołówstwa i akwakultury. Istnieje również kilka możliwości wsparcia transportu drogowego i morskiego, takich jak przepisy dotyczące usług publicznych w zakresie kolejowego i drogowego transportu pasażerskiego, wytyczne w sprawie pomocy państwa dla transportu morskiego, a także ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń grupowych.