Monitorowanie transportu zboża przez Polskę

W Polsce bezterminowo obowiązuje krajowy zakaz importu wybranych produktów rolnych z Ukrainy, wprowadzony rozporządzeniem Ministra Rozwoju i Technologii z 15 września 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 1898). Zakaz ten obejmuje pszenicę, kukurydzę, nasiona rzepaku i słonecznika oraz wybrane produkty z ich przetwórstwa (otręby, śruty, makuchy, mąka pszenna). Zgodnie z ww. rozporządzeniem dozwolony jest jedynie tranzyt tych produktów przez terytorium RP. Towary objęte zakazem mogą wjechać do Polski wyłącznie w procedurze tranzytu realizowanej pod dozorem celnym, pod warunkiem, że tranzyt zakończy się w portach morskich w Gdańsku, Gdyni, Świnoujściu, Szczecinie lub Kołobrzegu lub poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, celem eksportu do krajów trzecich.

Tranzyt produktów rolnych przez terytorium Polski jest nadzorowany przez Krajową Administrację Skarbową z wykorzystaniem systemu NCTS2. Funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej na przejściu granicznym weryfikują dokumenty handlowe, transportowe i kod taryfowy towaru. Towar jest kontrolowany zarówno pod względem dokumentacji, jak i zgodności przewożonego ładunku, wagi oraz w zależności od wskazań analizy ryzyka może być poddany kontroli z użyciem urządzeń RTG. Na środki transportu (zarówno samochody ciężarowe, jak i wagony kolejowe) są obowiązkowo nakładane zamknięcia celne (plomby). Plomby elektroniczne są sprzężone z modułem GPS KAS. System pozwala monitorować trasę przewozu i potwierdzić, że transport dotarł do zadeklarowanego miejsca przeznaczenia we wskazanych portach morskich lub do granicy zewnętrznej Polski, co eliminuje ryzyko wprowadzenia produktów zakazowych na polski rynek. Taki transport jest stale monitorowany przez KAS, a przewoźnik ma określony czas na pokonanie wyznaczonej trasy przez Polskę. Usunięcie towaru spod dozoru celnego może skutkować odpowiedzialnością karno-skarbową oraz powstaniem długu celnego.

Wszystkie ww. procedury zostały wdrożone po to, aby zapewnić szczelny system tranzytu dla ukraińskich produktów objętych zakazem wwozu na nasz rynek oraz ochronę polskiego rynku.

Ukraina jest dużym producentem i eksporterem zboża. Problemy logistyczne w Basenie Morza Czarnego spowodowały wzrost światowych cen zbóż oraz zwiększone zainteresowanie importerów zakupami pszenicy z krajów UE, w tym z Polski.

Odnosząc się do kwestii logistyki tranzytu właściwym w sprawie jest Minister Infrastruktury.