Ekoschemat Integrowana produkcja – tylko metodyki wymienione w załączniku 5a

Było to konieczne w związku z tym, że 12 marca br. weszło w życie rozporządzenie nowelizujące przedmiotowe rozporządzenie. Według informacji przedstawionej w uzasadnieniu do projektu, jego celem miało być usuniecie wątpliwości w praktyce stosowania przepisów dotyczących metodyk integrowanej produkcji roślin poprzez dookreślenie, że „płatności do integrowanej produkcji roślin są przyznawane, jeżeli rolnik lub jego małżonek prowadzą uprawy roślin: należących do poszczególnych grup upraw, w odniesieniu do których zatwierdzono metodyki integrowanej produkcji roślin, których wykaz jest określony w załączniku nr 5a do rozporządzenia.” Jednak załącznik 5a nie został zaktualizowany i obecnie uwzględnia wyłącznie metodyki zatwierdzone przez GIORIN do marca 2025 r.

W odpowiedzi Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyjaśnił, że w obecnej kampanii naboru wniosków nie jest planowane rozszerzenie zakresu wsparcia w ramach ekoschematu IP o płatności do nowych metodyk, ze względu min. na wiążące się z tym zmiany eWnioskuPlus oraz zamiar utrzymania stawek płatności na poziomie jak najbardziej zbliżonym do wskazanego w Planie Strategicznym WPR na lata 2023-2027.

W piśmie MRiRW wyjaśniono, że funkcjonowanie systemu Integrowanej Produkcji roślin (systemu IPR), a wsparcie w ramach ekoschematu „Integrowana Produkcja Roślin” (ekoschematu IP), to dwie odrębne kwestie.

System IPR, to dobrowolny system jakości żywności, który łączy nowoczesne metody uprawy, ochrony roślin i nawożenia z dbałością o środowisko oraz zdrowie ludzi.

Uczestnictwo w systemie IPR pozwala na otrzymanie zdrowej żywności pochodzenia roślinnego, w której nie występują przekroczenia dopuszczalnych poziomów pozostałości środków ochrony roślin, metali ciężkich, azotanów i innych pierwiastków oraz substancji szkodliwych. Potwierdzeniem wysokiej jakości plonów pochodzących z systemu IPR jest certyfikat i zastrzeżony znak IPR. Wydawanie certyfikatów poświadczających stosowanie IPR, wraz z prowadzeniem nadzoru nad gospodarstwami uczestniczącymi w systemie, zostało powierzone podmiotom certyfikującym, upoważnionym przez wojewódzkich inspektorów ochrony roślin i nasiennictwa. System odpowiada zatem na oczekiwania konsumentów, dotyczące bezpiecznej żywności, produkowanej w sposób zrównoważony.

Rolnicy prowadzący wybrane uprawy w systemie IPR dodatkowo mogą skorzystać z dobrowolnego wsparcia prośrodowiskowego w ramach ekoschematu IP, o ile spełniają warunki kwalifikowalności i wymogi ubiegania się o płatności w ramach tego ekoschematu. Płatność ta jest bowiem przyznawana do:

(i) powierzchni gruntów, na których rolnik prowadzi uprawy roślin zgodnie z zatwierdzonymi metodykami integrowanej produkcji roślin pod nadzorem podmiotu certyfikującego oraz

(ii) określonych gatunków upraw wskazanych w przepisach wydanych na podstawie delegacji określonej w art. 33 ustawy o Planie Strategicznych dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, tj. w załączniku nr 5a do rozporządzenia w sprawie ekoschematów.

Wprowadzone rozwiązanie zapewnia elastyczność w kreowaniu zasad wsparcia i możliwość jego dostosowania do stale rosnącego zainteresowania rolników ekoschematami obszarowymi. Jest to optymalne rozwiązanie w szczególności w świetle ograniczonego budżetu na ekoschematy obszarowe.
Pragnę zwrócić uwagę, że w kampaniach 2023 i 2024 (zgodnie z obowiązującymi wówczas regulacjami prawnymi), w przypadku ekoschematu IP obowiązywała jednolita stawka ryczałtowa (taka sama dla wszystkich grup upraw tj.: rolniczych, sadowniczych, jagodowych, warzyw). Płatność naliczana była również do powierzchni trwałych użytków zielonych (TUZ) posiadanych i utrzymanych w danym roku w gospodarstwie. Niemniej jednak biorąc pod uwagę ograniczenia budżetowe płatności obszarowych oraz różnice w kosztach produkcji w ramach grup upraw (sadowniczych, jagodowych, warzywniczych, rolniczych), w tym rodzaje wymaganych działań oraz czynności wynikających z metodyk Integrowanej Produkcji Roślin – od 2025 r. wprowadzono różnicowanie stawek płatności w ramach tego ekoschematu w zależności od grupy upraw (określone w załączniku nr 5a do rozporządzenia w sprawie ekoschematów).

W odniesieniu do trwającej obecnie kampanii 2026 r. – wychodząc naprzeciw oczekiwaniom rolników i samorządu rolniczego dotyczącym utrzymania stawek płatności na poziomie, jak najbardziej zbliżonym do tego wskazanego w Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, zdecydowano o nierozszerzaniu katalogu upraw, do których mogą być przyznawane płatności w ramach ekoschematu IP. Dodatkowo, rozwiązanie to rozwiewa także wątpliwości interpretacyjne wynikające z tego, że metodyki w ramach systemu IPR mogą być zatwierdzane cały rok, podczas gdy wnioski o przyznanie płatności w ramach ekoschematu IP składa się co do zasady w terminie 15 marca – 15 maja.

Należy przy tym podkreślić, że kwestia zachowania status quo w odniesieniu do wykazu upraw objętych wsparciem w ramach ekoschematu IP podlegała szerokim konsultacjom publicznym i opiniowaniu, w ramach prac nad rozporządzeniem zmieniającym ww. rozporządzenie w sprawie ekoschematów obszarowych.

Jednocześnie, należy mieć na względzie, że w związku z niewprowadzeniem zmian w ww. załączniku nr 5a do rozporządzenia w sprawie ekoschematów – nie wprowadzono również zmian do aplikacji eWniosekPlus. Tym samym odzwierciedla ona aktualny stan prawny i umożliwia wybór wyłącznie upraw objętych wsparciem w danym roku. Jednocześnie uprzejmie informuje, że w ramach trwającej kampanii naboru wniosków nie jest planowane rozszerzenie zakresu wsparcia w ramach ekoschematu IP o płatności do nowych metodyk upraw.

Reasumując pragnę podkreślić, iż sam fakt, że gatunek został uwzględniony w systemie IPR i została zatwierdzona dla niego metodyka IP, nie jest jednoznaczny z możliwością otrzymania wsparcia w ramach dobrowolnego ekoschematu IP.

Dodatkowo pragnę zwrócić uwagę, że płatności w ramach tego ekoschematu są płatnościami niezwiązanymi z produkcją (ang. decoupled payments) – czyli rodzajem unijnego wsparcia finansowego dla rolników, które nie zależy od ilości ani rodzaju wytworzonych produktów rolnych. Ich głównym celem nie jest stymulowanie produkcji.

Pragnę również poinformować, iż co roku przed każdą kampanią naboru wniosków o płatność MRiRW na bieżąco prowadzi kampanię informacyjną zarówno dla doradców, jak i rolników, ze szczególnym uwzględnieniem zmian, które są planowane do wprowadzenia na daną kampanię względem roku poprzedniego.

Szkolenie dla doradców rolniczych, na którym była omawiana m.in. ta kwestia odbyło się w dniu 10 marca br. Zachęcam również do zapoznania się z informacji dotyczącymi aktualnych zasad przyznawania płatności pod adresem: https://www.gov.pl/web/rolnictwo/kampania-2026