MRiRW wyjaśnia zmiany przepisów dotyczących płatności bezpośrednich

MRiRW dokłada wszelkich starań, aby zmiany przepisów dotyczących płatności bezpośrednich, płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych i płatności ekologicznych były wprowadzane z odpowiednim wyprzedzeniem. Wszystkie zmiany, jeszcze na etapie planowania, są konsultowane z organizacjami rolniczymi oraz z doradcami rolnymi. MRiRW stale i na bieżąco informuje rolników o planowanych lub podejmowanych działaniach dotyczących wprowadzania zmian w przepisach.

Niemniej jednak należy podkreślić, że proces zmiany przepisów krajowych w zakresie płatności bezpośrednich, płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych i płatności ekologicznych jest procesem wieloetapowym i długotrwałym.

W przypadku znaczących zmian, jak np. modyfikacje istniejących interwencji lub uruchomienie nowej interwencji, wymagane jest wprowadzenie zmian w Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej 2023-2027 (PS WPR 2023-2027). Z tego względu informacje o planowanych zmianach są dostępne z dużym wyprzedzeniem, ponieważ wymagają one przyjęcia pozytywnej uchwały przez Komitet Monitorujący PS WPR 2023-2027, w skład którego wchodzą m.in. przedstawiciele środowiska rolniczego. Kolejnym krokiem do wprowadzenia do polskiego porządku prawnego zmian do PS WPR 2023-2027 jest uzyskanie akceptacji ze strony Komisji Europejskiej (KE). Dopiero po jej uzyskaniu i zakończeniu oficjalnej procedury zmiany PS WPR 2C23-2027 możliwe jest formalne zainicjowanie zmian legislacyjnych w prawodawstwie krajowym.

Najczęstszą przyczyną wprowadzania zmian w interwencjach PS WPR 2023-2027 są zmiany legislacyjne wynikające z przepisów unijnych, zmiany wynikające z dotychczasowych doświadczeń we wdrażaniu poszczególnych interwencji, mające na celu dostosowanie warunków realizacji interwencji, racjonalizację wydatków i lepsze zarządzanie zasobami w dłuższej perspektywie lub zmiany uwzględniające wnioski i postulaty zgłaszane przez rolników i organizacje rolnicze.

W ostatnich latach na forum UE toczyła się debata uproszczeniowa dotycząca zielonej architektury WPR – w 2024 r. i w 2025 r. przyjęte zostały dwa pakiety uproszczeniowe w tym zakresie. Wprowadzone zmiany uproszczeniowe były korzystne dla rolników, wymagały jednak podjęcia przez Polskę bardzo pilnych działań związanych ze zmianą PS WPR 2023-2027, a następnie z wdrożeniem nowych rozwiązań do prawodawstwa krajowego.

Jedną z istotnych zmian uproszczeniowych wprowadzonych od kampanii 2024 r., postulowaną przez rolników, było odejście od obowiązku ugorowania 4% gruntów ornych w ramach normy GAEC 8 na rzecz dobrowolnego ekoschematu Grunty wyłączone z produkcji. Kolejną ważną zmianą dla rolników było zwolnienie z kontroli i sankcji w ramach warunkowości środowiskowej gospodarstw do 10 ha użytków rolnych.

Z kolei jedną z ważniejszych zmian w zakresie interwencji obszarowych w ramach II filara PS WPR 2023-2027 w kampanii naboru wniosków w 2026 r. było uruchomienie nowej Interwencji 8. Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych na gruntach użytkowanych rolniczo oraz nowej płatności dla rolników za przestrzeganie wymogów normy GAEC 2 dotyczącej ochrony torfowisk i obszarów podmokłych. Prace przygotowawcze nad jej wdrożeniem rozpoczęły się już w zeszłym roku. Informacje na jej temat były m.in. przedmiotem posiedzenia Komitetu Monitorującego PS WPR 2023-2027 (wrzesień 2025 r.), w skład którego wchodzą również przedstawiciele środowiska rolników, który przyjął pozytywną uchwałę w tym zakresie.

Ponadto informacje na ten temat były przekazywane podczas spotkań i konferencji, w których uczestniczyli przedstawiciele środowiska rolników, doradcy rolniczy, jak również informacje te były upowszechniane podczas konsultacji społecznych projektu nowelizacji rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego na kampanię w 2026 r.

W przypadku płatności bezpośrednich, w tym ekoschematów, podstawowe zasady ich przyznawania w 2026 r. pozostały bez zmian. Natomiast wprowadzone od kampanii 2026 r. zmiany/uproszczenia dotyczące poszczególnych norm GAEC w ramach warunkowości, wybranych płatności czy zasad wypełniania wniosku wynikały ze zmiany przepisów UE (pakiet uproszczeniowy Omnibus III zaczął obowiązywać 1 stycznia 2026 r.) oraz w głównej mierze były odpowiedzią na postulaty środowisk rolniczych.

Dodatkowo zwracam uwagę, że w przypadku interwencji Rolnictwo ekologiczne w ramach PS WPR 2023-2027 zmiany wprowadzane w nowelizacjach rozporządzenia ekologicznego co do zasady nie wpływają na strukturę zasiewów. Mają one przede wszystkim charakter deregulacyjny i służą uproszczeniu procedur, zarówno dla rolników rozpoczynających realizację zobowiązań ekologicznych, jak i tych, którzy kontynuują je w kolejnych latach. Przykładem takiej zmiany jest zniesienie obowiązku posiadania planu działalności ekologicznej, które stanowiło odpowiedź na postulaty zgłaszane przez rolników oraz doradców rolniczych.

Rozwiązanie to, wprowadzone nowelizacją z dnia 5 marca 2026 r., zostało ogłoszone przed rozpoczęciem naboru wniosków, jednak ze względu na swój odciążający charakter nie powodowało dla rolników żadnych utrudnień.

Zmianą, która potencjalnie mogła oddziaływać na strukturę zasiewów, było natomiast przeniesienie uprawy babki lancetowatej z Pakietu 3. „Uprawy zielarskie” do Pakietu 1. „Uprawy rolnicze” oraz przeniesienie uprawy soczewicy jadalnej z Pakietu 2. „Uprawy warzywne” do Pakietu 1. „Uprawy rolnicze”, a tym samym zmiana stawek płatności dla tych grup upraw. Należy jednak podkreślić, że zmiany te zostały wprowadzone nowelizacją z dnia 17 marca 2025 r., jednak ich wejście w życie odłożono do kampanii składania wniosków w 2026 r.

Takie rozwiązanie zapewniło rolnikom odpowiedni czas na dostosowanie planów produkcyjnych do nowych zasad i uniknięcie konieczności nagłych modyfikacji struktury zasiewów.

Należy zaznaczyć, że termin publikacji nowelizacji przepisów krajowych wynika z konieczności zapewnienia spójności przepisów z harmonogramem naboru wniosków o poszczególne płatności. Z tego względu istotne jest, aby przepisy regulujące zasady przyznawania płatności zostały ogłoszone przed rozpoczęciem naboru, tak aby beneficjenci dysponowali aktualnymi i kompletnymi regulacjami w momencie składania dokumentów. Wnioski o przyznanie płatności wraz z wymaganymi załącznikami są co do zasady składane w terminie podstawowym od 15 marca do 15 maja roku składania wniosków. Tak szeroki przedział czasowy umożliwia rolnikom zapoznanie się ze zmianami, nawet jeśli zostaną one opublikowane bezpośrednio przed rozpoczęciem naboru.

W każdej kampanii rolnicy są szczegółowo i na bieżąco informowani o planowanych/wprowadzanych zmianach za pośrednictwem komunikatów m.in. na stronie internetowej MRiRW czy profilach MRiRW w mediach społecznościowych.

Ponadto każdorazowo przed rozpoczęciem kampanii, na stronie MRiRW w dedykowanej zakładce dotyczącej płatności bezpośrednich i obszarowych II filaru WPR, aktualizowane są informacje na temat poszczególnych rodzajów wsparcia. Równolegle w tych samych sekcjach publikowane są aktualne materiały informacyjne (m. in. broszury, najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi w zakresie interwencji przyrodniczych) oraz informacje o planowanych zmianach w zasadach przyznawania płatności w danym roku kalendarzowym (m. in. komunikat o najważniejszych zmianach legislacyjnych i dalszych uproszczeniach dla rolników, prezentacje szkoleniowe).

Dla kampanii 2026 r. działa dedykowana strona: https://www.gov.pl/web/rolnictwo/kampania-2026

Na stronach internetowych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) publikowane są również wszelkie materiały i instrukcje niezbędne do prawidłowego złożenia wniosku o przyznanie płatności, w tym m.in. instrukcja wypełniania wniosku w aplikacji eWniosekPlus.

Jak co roku MRiRW zorganizowało przed rozpoczęciem kampanii szkolenie dla doradców rolnych i rolnośrodowiskowych z udziałem przedstawicieli ARiMR, instytutów badawczych i CDR na temat planowanych przez MRiRW zmian w kampanii naboru wniosków od 15 marca 2026 r.

Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że ustawa z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, przewiduje rozwiązania, które ułatwiają składanie wniosków o przyznanie płatności obszarowych.

Służą temu przepisy umożliwiające zmiany i wycofanie wniosków o przyznanie pomocy w określonych terminach, w tym dokonanie zmian we wniosku o przyznanie płatności w przypadku, gdy ARiMR poinformowała rolnika o nieprawidłowościach wykrytych w ramach kontroli administracyjnych lub systemu monitorowania obszarów. W takiej sytuacji rolnik będzie mógł zmienić wniosek do dnia 15 września danego roku bez ponoszenia negatywnych konsekwencji takiej zmiany.

Dodatkowo, jeżeli w gospodarstwie rolnika zaszły zmiany w porównaniu do deklaracji zgłoszonej we wniosku o przyznanie płatności, a rolnik poinformuje o tym kierownika biura powiatowego ARiMR, również nie poniesie negatywnych konsekwencji w związku z tą zmianą.