Wymóg produkcji zwierzęcej na cennych siedliskach?

W piśmie z 25 lipca 2026 r. MRiRW podkreślono, że wprowadzenie wymogu posiadania zwierząt jako warunku uzyskania płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych mogłoby doprowadzić do wykluczenia z płatności znacznej części gospodarstw rolnych realizujących wymogi wynikające z planów ochrony/planów zadań ochronnych (PO/PZO) dla obszarów Natura 2000. Zgodnie z zapisami w PO/PZO dla obszarów Natura 2000 – gospodarstwa te zobowiązane są do ekstensywnego użytkowania trwałych użytków zielonych (TUZ). Ponoszą one zatem koszty związane z prowadzeniem odpowiednich praktyk rolniczych służących ochronie TUZ, niezależnie od tego, czy prowadzą produkcję zwierzęcą czy też nie.
 

Jednocześnie MRiRW zapewnia, że warianty przyrodnicze interwencji/pakietów rolno-środowiskowo-klimatycznych opierają się na użytkowaniu rolniczym tj. wymagane jest użytkowanie kośne lub kośno-pastwiskowe lub pastwiskowe, co w praktyce oznacza możliwość wykonania dwóch pokosów w ciągu roku lub prowadzenia użytkowania kośno-pastwiskowego. Jednocześnie przepisy rozporządzenia rolno-środowiskowo-klimatycznego nakładają obowiązek usunięcia biomasy z powierzchni objętych zobowiązaniem. Tak więc korzyści z realizacji przyrodniczych interwencji/pakietów rolno-środowiskowo-klimatycznych odnoszą się nie tylko do gospodarstw bezpośrednio uczestniczących w tych działaniach, ale również do okolicznych gospodarstw prowadzących produkcję zwierzęcą.
 

Pozyskiwane siano i zielonka są często przekazywane lub sprzedawane lokalnym hodowcom, stanowiąc istotne źródło paszy, a także materiału wykorzystywanego na podściółkę.
 

Warto również zwrócić uwagę, że wypas zwierząt na działkach objętych zobowiązaniem rolno-środowiskowo-klimatycznym może być prowadzony przez inne gospodarstwo niż przez użytkowania danego gruntu. Rozwiązanie to wspiera współpracę pomiędzy gospodarstwami specjalizującymi się w produkcji roślinnej i zwierzęcej, przyczyniając się do efektywniejszego wykorzystania zasobów paszowych na poziomie lokalnym oraz utrzymania działalności rolniczej na użytkach zielonych.
 

Zdaniem MRiRW istnieje realne ryzyko, że uzależnienie płatności od posiadania zwierząt doprowadziłoby do ograniczenia lub całkowitego zaprzestania użytkowania rolniczego części TUZ. Mogłoby to skutkować zmniejszeniem dostępności paszy dla gospodarstw hodowlanych, a jednocześnie utrudniłoby realizację wymogów ustanowionych dla obszarów Natura 2000.
 

MRiRW podkreśla, że grunty objęte zobowiązaniami rolno-środowiskowoklimatycznymi kwalifikują się do płatności związanych z retencjonowaniem wody na TUZ. Gospodarstwa rolne bez zwierząt pozbawione byłyby zatem nie tylko płatności rolno-środowiskowo-klimatycznej, ale również płatności retencyjnej. Ograniczenie to mogłoby negatywnie wpłynąć na zdolność krajobrazu rolniczego do zatrzymywania wody, co w warunkach postępujących zmian klimatycznych i narastającego problemu suszy byłoby zjawiskiem niekorzystnym zarówno z punktu widzenia produkcji rolnej jak i środowiska.
 

MRiRW podkreśliło, że cele płatności rolno-środowiskowoklimatycznych różnią się od celów płatności ekologicznych. Płatności rolnośrodowiskowo-klimatyczne służą wspieraniu rolników stosujących praktyki umożliwiające zachowanie ekstensywnego użytkowania łąk i pastwisk. Natomiast płatności ekologiczne stanowią wsparcie dla rolników prowadzących produkcję zgodnie z zasadami rolnictwa ekologicznego, obejmującymi zarówno sposób wytwarzania, jak i przeznaczenie produktów rolnych. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zapewnił, że w toku prac nad kolejną perspektywą finansową Wspólnej Polityki Rolnej po 2027 r. analizowane są różne warianty dotyczące kształtu przyszłych interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznych, w tym w szczególności możliwości wzmocnienia wsparcia kierowanego do gospodarstw rolnych prowadzących produkcję zwierzęcą.