Fundusze unijne przynoszą efekty

Realizacja programów operacyjnych w Polsce przebiega prawidłowo, na ogół osiągane były wymagane na koniec 2018 r. efekty finansowe i rzeczowe. Instytucje zarządzające tymi programami w zakresie polityki spójności Unii Europejskiej należycie monitorowały realizację programów, w razie potrzeby podejmowały działania zaradcze i naprawcze, przyczyniając się do osiągania zakładanych celów. Programy operacyjne określają sposób wdrażania funduszy, które Polska otrzymuje z UE na realizację celów objętych polityką spójności. W przypadku pięciu z 35 zbadanych projektów beneficjentów wystąpiły nieprawidłowości, które jednak, w ocenie NIK, na ogół nie miały zasadniczego wpływu na osiągnięcie zakładanych rezultatów. Beneficjenci naprawiali powstałe błędy jeszcze w trakcie kontroli NIK.

W IV kwartale 2018 r. odnotowano istotny postęp w realizacji wskaźników rzeczowych w krajowych programach operacyjnych, tak że prawie wszystkie wskaźniki osiągnięto na wymaganym poziomie. Jak ustaliła NIK, tylko w przypadku PO WER 2 proc. wskaźników rzeczowych nie osiągnęło pełnej wartości celu pośredniego.

Także w przypadku RPO w IV kwartale 2018 r. odnotowano znaczny postęp, jednak nie wszystkie wskaźniki rzeczowe zostały osiągnięte na wymaganym poziomie.

Na koniec IV kwartału 2018 r. w 14 RPO osiągnięty został poziom wskaźników rzeczowych powyżej 85% wartości celu pośredniego. W przypadku RPO Woj. Lubelskiego i RPO Woj. Świętokrzyskiego 95% wskaźników rzeczowych ram wykonania zostało osiągniętych na poziomie co najmniej 85%.

W przypadku wskaźników finansowych najsłabsze wyniki w IV kwartale 2018 r. w osiąganiu celów pośrednich krajowych programów operacyjnych dotyczyły PO WER, w którym poziom powyżej 85% wartości celu pośredniego osiągnęło 83% wskaźników finansowych. W przypadku PO IR poziom powyżej 85% wartości celu pośredniego osiągnęło 88% wskaźników finansowych.

Najsłabsze wyniki w osiąganiu na koniec IV kwartału 2018 r. celów pośrednich ram wykonania w regionalnych programach operacyjnych uzyskano w województwie kujawsko-pomorskim, gdzie 55% wskaźników finansowych osiągnęło poziom powyżej 85% wartości celu pośredniego. Nie wszystkie wskaźniki finansowe celów pośrednich zostały osiągnięte na poziomie 85% również w przypadku RPO w województwach: podlaskim, świętokrzyskim, śląskim, lubelskim, opolskim, warmińsko-mazurskim, mazowieckim i łódzkim.

Instytucje zarządzające (IZ) RPO, w celu osiągnięcia wymaganego poziomu wskaźników ram wykonania programów operacyjnych podejmowały działania zaradcze, m.in.:

stały monitoring osiąganych wartości wskaźników, stałe monitorowanie umów o dofinansowanie, wniosków o płatność i kontrole udzielania zamówienia publicznego,
współpraca z beneficjentami w celu poprawnego rozliczania wniosków o płatność,
nadzór na sprawną realizacją działań w projekcie i jego rozliczeniem,
rozliczenie wskaźnika na podstawie rzeczowo zrealizowanych działań w ramach realizowanych projektów, bez finansowego zamknięcia projektu.

Tak duży wzrost osiągniętych wartości wskaźników to nie tylko zasługa instytucji zarządzających programami operacyjnymi, lecz także efekt nowelizacji rozporządzenia Nr 215/2014 Komisji Europejskiej, dokonanej w 2018 r. Dzięki niej instytucje zarządzające programami mogą do wskaźników finansowych wliczać także płatności pośrednie, nie zaś, jak było przed nowelizacją, tylko i wyłącznie płatności końcowe. Zmiana ta znacznie poprawiła wartości wskaźników sprawozdawanych przez IZ. Ponadto, w grudniu 2018 r., Komisja Europejska przekazała Ministerstwu Inwestycji i Rozwoju korzystną interpretację dotyczącą sposobu wykazywania wartości wskaźników finansowych i rzeczowych wybranych do ram wykonania. Zgodnie z nią, IZ może wykazywać realizację wskaźnika na podstawie wydatków zawartych we wnioskach o płatność przekazanych do KE przed zatwierdzeniem sprawozdania rocznego z realizacji programu (do czerwca 2019 r.). Wydatki te muszą jednak być poniesione przez beneficjenta i opłacone do końca 2018 r. Dzięki tej interpretacji, część IZ, które wcześniej sygnalizowały problem z realizacją wskaźników, może zrealizować cele na koniec 2018 r.

Czytaj dalej na następnej stronie...